• - Strona Główna

• - Prezentacja Gminy

• - Ekologia

• - Bobry w Wieliszewie

Wersja do druku

Świeże zgryzy fot. Grzegorz Biernat

Krótka historia bobra

Mimo iż od X wieku bobry otaczane były opieką książąt a polowanie zarezerwowane dla niewielkiej grupy myśliwych, liczebność bobrów w Polsce sukcesywnie malała. Jeszcze do XIII wieku działali - bobrowniczy, do których zadań należało odławianie bobrów, ich ochrona i dokarmianie w zimie, a także prowadzenie selekcji na korzyść bobrów czarnych o bardzo cennym futrze. Po pierwszej wojnie światowej bobry zachowały się jedynie w dorzeczach Niemna i Prypeci a w 1939 roku liczebność populacji spadła do ok. 400 sztuk.
Po drugiej wojnie światowej, 26 bobrów z Woroneża wypuszczono do Biebrzy i Oliwy oraz założono farmę bobrów w Stacji Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk w Popielnie. Z inicjatywy profesora Wirgiliusza Żurowskiego zaczęto realizować "Program Aktywnej Ochrony Bobra Europejskiego" polegający na corocznym przesiedlaniu na tereny całej Polski kilkudziesięciu sztuk wyhodowanych w Popielnie bobrów i dzikich odławianych na Suwalszczyźnie.

Skargi na bobry

Poszukiwanie bobrzych jam fot. Grzegorz Biernat

To sympatyczne zwierzę, zagrożone całkowitych wyginięciem, udało się tak skutecznie reintrodukować, że dzisiejsza populacja bobrów przekroczyła 20 000 sztuk i zaczęła stwarzać problemy, powodując coraz poważniejsze straty w rolnictwie i na terenach leśnych. Skargi na działalność bobrów rosną lawinowo, w 2003 roku bobry zniszczyły użytki zielone, drzewostan i uprawy rolne na kwotę ponad 150 tys. zł. Od kilku już lat w demografię bobrów usiłuje się ingerować, odławiając po kilka sztuk z terenów, gdzie są najbardziej aktywne i eksportuje do innego miejsca mniej zasobnego w ten gatunek.

Program restytucji bobrów realizowany jest przez Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w Suwałkach, dzięki niemu polskie bobry trafiły do Niemiec, Austrii, Holandii, Słowacji Anglii i na Węgry. Obecnie można powiedzieć, iż wieloletnia akcja aktywnej ochrony bobrów w Polsce zakończyła się pełnym sukcesem.

Rozwiązywanie konfliktów

W sytuacji, gdy bóbr nie jest już zagrożony wyginięciem, niepotrzebne jest utrzymywanie jego obecnego statusu - jako zwierzęcia chronionego. Nie oznacza to jednak, że bobry można pozostawić same sobie, gdyż istnieje niebezpieczeństwo degeneracji lokalnych populacji bobrów spowodowane niską zmiennością genetyczną. Musimy też nauczyć się, jak rozwiązywać konflikty na styku bóbr-człowiek. Z prowadzonych badań wynika, że jedynie 3% stanowisk bobrów w Polsce powoduje szkody i do tych właśnie 3% populacji należały bobry, które zadomowiły się na terenie Zakładu Wodociągu Północnego a ich „melioracyjna” działalność zagrażała infrastrukturze zakładu. Pracownicy Wodociągu Północnego zdają sobie sprawę, że konieczne będzie cykliczne odławianie bobrów, gdyż nie uda się skutecznie zamknąć tego terenu.

Myj zęby a będziesz wielki fot. Grzegorz Biernat

Bobrza reklama

Bóbr jest zwierzęciem pozytywnie postrzeganym przez społeczeństwo i może być używany jako sztandarowy symbol wszelkich projektów ochrony przyrody. I nie tylko, przypomnijmy sobie reklamę pasty do zębów jednej ze znanych marek. Wydaje się więc, że właśnie bóbr powinien być tym gatunkiem, na którym będziemy mogli testować wszelkie pomysły, jak modelowo rozwiązywać sytuacje konfliktowe wywoływane przez działalność dzikich zwierząt.

Czy powrócimy do polowań na bobry? Wydaje się, że jednak nie. Mimo iż Minister Środowiska wydał decyzję o odstrzale 70 bobrów, to udało się odstrzelić tylko 7 sztuk. Z doświadczeń krajów skandynawskich wynika, że ten sposób nie przynosi żadnego efektu w postaci zmniejszenia szkód. Sami myśliwi również niechętnie myślą o tym pomyśle - aby polowanie na bobry było skuteczne będzie musiało przypominać bardziej połów ryb poprzez zastawianie sieci.

Ze strzelbą czy z siecią?

Tradycyjne modele gospodarowania łowieckiego nie są odpowiednie dla bobrów. Zabicie jednego osobnika nie zmniejsza aktywności pozostałych. Strzał do bobra jest trudny - istnieje niebezpieczeństwo rykoszetów od powierzchni wody. Wprowadzenie pułapek, nie do zaakceptowania przez myśliwych, jest niebezpieczne dla innych zwierząt. Z dokonanych obserwacji wiemy, że poszczególne osobniki w rodzinie bobrów są powiązane bardzo silnymi więziami socjalnymi, odstrzał jednego lub obydwu rodziców bardzo często powoduje zaburzenia w bobrzej społeczności oraz wymuszone migracje bobrów, które mogą kolonizować tereny użytkowane przez człowieka i wchodzić w konflikty.

We Wkrze bobrze będzie ci dobrze fot. Grzegorz Biernat

Co robić?

Okazuje się, że wśród bobrów w miarę zwiększania się zagęszczenia, pojawiają się mechanizmy pozwalające na utrzymywanie populacji na optymalnym poziomie. Gdy brakuje nowych terytoriów do kolonizacji, znacznie zmniejsza się liczba urodzin a dojrzałe do rozrodu bobry pozostają z rodzicami i młodszym rodzeństwem przez następne lata. Obserwuje się np. całkowite powstrzymywanie się od rozrodu w przypadku słabego zaopatrzenia w pożywienie lub w warunkach silnego stresu.

Antoni Łanczkowski strażnik bobrowy z Wiżajn ze swoją ekipą przemierzył już całą Polskę. Jest przekonany, że dla bobrów w kraju jest jeszcze wiele miejsca - wiele nie zasiedlonych jeszcze miejsc. I nie myli się zważywszy, że tylko w naszej gminie żyje ich wg. pobieżnych szacunków ok. 80 sztuk.

Jednocześnie zwraca uwagę na nie docenianą zdolność bobrów do zwiększania poziomu wód gruntowych a co za tym idzie stwarzania warunków dla bioróżnorodności. W Polsce dzięki ich działalności ponad 23 000 ha lasów stało się bardziej atrakcyjne dla innych zwierząt i roślin.